Εκκλησίες & Μοναστήρια
Τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας στο τόπο μας είναι αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής κληρονομιάς και αποτελούν αξιόλογο πόλο έλξης επισκεπτών. Οι βυζαντινές και οι μεταβυζαντινές εκκλησίες με την αξιόλογη εικονογράφησή τους, τις τοιχογραφίες και τις σπάνιες εικόνες τους, τα ξωκλήσια και τα μοναστήρια, μαρτυρούν την επίμονη προσήλωση στις παραδόσεις και τη στενή και μακραίωνη διασύνδεση της τέχνης με τη θρησκευτική λατρεία. Eυσεβείς περιηγητές, φιλέρευνοι τουρίστες, αλλά και θαυμαστές της θρησκευτικής τέχνης έχουν τη δυνατότητα μέσα από ένα ενδιαφέρον πολιτιστικό οδοιπορικό στις εκκλησίες και τα μοναστήροια της περιοχής να έρθουν σε επαφή με την πνευματικότητα της ορθοδοξίας.
ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ή ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
οδός Γούναρη
Κτίστηκε μετά το 1822 και περατώθηκε το 1829. Ο προηγούμενος ναός ήταν ημιυπόγειος και ο εισερχόμενος κατέβαινε έξι με επτά σκαλιά σκαλιά προκειμένου να φτάσει στο επίπεδο του Ναού. Σ’ εκείνο τον παλιό ναό έγινε η δοξολογία και ορκίστηκαν οι πληρεξούσιοι της Α’ εθνοσυνέλευσης το Δεκέμβριο 1821. Στην αυλή του ναού πραγματοποιήθηκε η έναρξη των εργασιών της Εθνοσυνέλευσης, που διακόπηκαν και συνεχίστηκαν στη Νέα Επίδαυρο.
Εσωτερικά ο ναός είναι ιδιαίτερα πλούσιος και εντυπωσιακός. Εκτός από την αγιογράφηση του, αξιόλογο είναι το επίχρυσο εικονοστάσι, έργο του Μιχαήλ Ζωγράφου και του γιου του Παναγιώτη Ζωγράφου (1888). Την προσοχή του επισκέπτη έλκουν επίσης το δεσποτικό και τα δυο προσκυνητάρια, έργα του Περ. Κ. Ζωγράφου (1912). Το καμπαναριό έγινε το 1853 με δαπάνη του Δήμου. Δήμαρχος διατελούσε τότε ο Κωνσταντίνος Βώκος. Ο ναός ήταν καθεδρικός μέχρι το 1865, μεταγενέστερα έγινε ο Άγιος Πέτρος.
ΕΚΚΛΗΣΑΚΙ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ – στην κορυφή του λόφου της Ασπίδας
Το εκκλησάκι του Αϊ-Λια είναι μονόχωρος ξυλόστεγος ναός με καμαρωτή κεραμοσκεπή και ημικυκλική αψίδα στην ανατολική πλευρά. Χρονολογικά ανήκει στην όψιμη μεταβυζαντινή περίοδο. Αξιοπρόσεκτα στοιχεία είναι η λεπτή φωτιστική θυρίδα της αψίδας και η αργολιθοδομή των τοίχων. Στο εσωτερικό το διαθέτει ένα λιτό τέμπλο με διαχωριστικά κυμάτια νεοκλασικού τύπου. Στο Ναό φιλοξενούνται πολλές παλιές εικόνες, αξιόλογα δείγματα της Βυζαντινής Τέχνης. Οι παλιότερες εικόνες του χρονολογούνται στις αρχές του 20ου αιώνα.
Οι επισκέπτες μπορούν να ξεκουραστούν και να απολαύσουν τον καφέ τους ή το φαγητό τους, στο Τουριστικό Περίπτερο του Λόφου.
ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
οδός Αγ. Κωνσταντίνου και Αρκαδίας – Μεσσηνίας
Ο Ναός του Αγίου Κωνσταντίνου πρωτολειτούργησε ως τζαμί. Υπολογίζεται πως κτίστηκε στο τέλος του 16 αι. Είναι το μοναδικό τούρκικο μνημείο που σώζεται στην πόλη του Άργους. Την εποχή του Καποδίστρια λειτούργησε για κάποιο διάστημα ως στρατιωτικό αναρρωτήριο. Κατόπιν δεν αξιοποιήθηκε λειτουργικά και εγκαταλείφθηκε στη φθορά του χρόνου, μέχρι που κάποια στιγμή ο πανίσχυρος στρατηγός Δημήτρης Τσώκρης το μετέτρεψε σε στάβλο για τα πρόβατα του. Το 1871, ύστερα από ενέργειες του υπολοχαγού Ιωάννη Ζώη, από ποιμνιοστάσιο μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό.
Εσωτερικά ο ναός είναι χωρίς αγιογράφηση και μπορεί να χαρακτηριστεί φτωχός. Εντυπωσιάζει όμως η ενότητα του χώρου, γιατί δεν υπάρχουν κίονες ή πεσσοί που να τον κατατμίζουν. Το τέμπλο είναι ξύλι¬νο χωρίς ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία. Υπάρχουν όμως τρία μαρμάρινα αντικεί-μενα με ανάγλυφες παραστάσεις, που διακρίνονται για τη λεπτή τους τέχνη: ο επισκοπικός θρόνος που βρίσκεται δεξιά της εισόδου και τώρα πλέον έχει μετατραπεί σε προσκυνητάρι όπως και τα δύο μανουάλια, που φέρουν χαμηλά τρία χερουβείμ και ψηλότερα τρεις αγγέλους. Οι περισσότερες εικόνες είναι παλιές, όπως εκείνη των Ταξιαρχών (1831) και η παλαιότερη του Αγίου Νικολάου (1824). Η εικόνα του Αγίου Νικολάου προέρχεται από τον ομώνυμο ναό – του Αγ. Νικολάου – της οικογένειας Περούκα. Το πιο παλιό κειμήλιο του Αγίου Κωνσταντίνου είναι ένα Ευαγγέλιο του 1781, έκδοση Βενετίας, που φυλάσσεται στον Ιερό Ναό του Αγίου Πέτρου εδώ και πολλά χρόνια.
Το μνημείο έχει ανάγκη από άμεσες αναστηλωτικές εργασίες, γιατί κινδυνεύει να καταρρεύσει.
ΠΑΛΑΙΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
στο Νοτιοανατολικό νε¬κροταφείο της πόλης
Πρόκειται για εκκλησία λιτή με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική. Ο Ναός ευρίσκεται σε επί¬πεδο χαμηλότερο από εκείνο του αύλειου χώρου του. Εί¬ναι μονόκλιτη και σταυρεπίστεγη, δηλαδή με στέγη σε σχήμα σταυρού, κτισμένη με στενές φωτιστικές θυρίδες και αργολιθοδομή.
Οι ναοί αυτού του τύπου είναι της όψιμης μεταβυζαντινής περιόδου. Ειδικά για τον Άγιο Βασίλειο υπάρχει η πρόσθετη πληροφορία ότι κτίστηκε από τον Ιτζέτ Μπέη για τους χριστιανούς εργάτες και υπηρέτες του. Ο Ιτζέτ Μπέης ήταν αδελφός του Νακίμ Μπέη, του τελευταίου διοικητή Άργους.
Ο ναός έχει υποστεί διάφορες μεταγενέστερες επεμβάσεις, όπως στέγαστρα, επιχρίσματα και ασβεστώματα.
ΠΑΛΑΙΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
στο Βόρειο νεκροταφείο της πόλης
Στο ναό αυτό εκκλησιάζονταν οι ενορίτες του Αγίου Νικολάου, πριν κτιστεί ο μεγάλος ναός του Αγίου Νικολάου στην οδό Κορίνθου το 1966. Ο παλιός ναός του Αγίου Νικολάου είναι ένας πετρόκτιστος ναός, τρίκλιτος, σταυρεπίστεγος, δηλαδή με στέγη σε σχήμα σταυρού, της ύστερης βυζα-ντινής περιόδου (15ος αιώνα). Η αψίδα της ανατο¬λικής πλευράς σχηματίζει τρεις κόγχες. Εσωτερικά έχει δύο κίονες και η εγκάρσια καμάρα υψώνεται μεταξύ των κιόνων αυτών και του τέμπλου.
ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ της Οικίας Σπυρίδωνος Τρικούπη
οδός Δαναού 33
Ευρίσκεται στο βάθος του κήπου ανάμεσα σε δένδρα και πυκνή βλάστηση. Είναι μικρός και λιτός ναός με καμαρωτή στέγη, πετρόκτιστος και εσωτερικά μονόχωρος. Κτίστηκε από το Σπυρίδωνα Τρικούπη και αποτελούσε αναπόσπαστο συμπλήρωμα της αρχοντικής οικίας. Το επίπεδο του ναού είναι χαμηλότερο από εκείνο του κήπου και ο εισερχόμενος κατεβαίνει τρία με τέσσερα σκαλιά. Η τοιχοποιία του είναι γερή και ιδιαιτέρως επιμε¬λημένη.
ΝΑΟΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ της ΘΕΟΤΟΚΟΥ
οδός Τριπόλεως
Σύμφωνα με την κήρυξη του Υπουργείου Πολιτισμού, χρονολογείται στις αρχές του 12ου αιώνα, δηλαδή εντάσσεται στην όψιμη μέσο βυζαντινή περίοδο. Είναι το παλαιότερο βυζαντινό μνημείο της πόλης του Άργους, χαρακτηριστικό δείγμα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής, με ιδιαίτερη αρχαιολογική, καλλιτεχνική και ιστορική αξία.
Στο ναό φυλάσσονταν τα λείψανα του Αγίου Πέτρου μέχρι το 1421. Ο χώρος, πέρα από έναν ναό με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και αισθητική αξία, αποτελεί και ένα σημαντικό ιστορικό σημείο της πόλης του Άργους. Σ’ αυτόν ορκίστηκαν οι πληρεξούσιοι της Δ’ Εθνοσυνέλευσης το 1829, οι εργασίες της οποίας έγιναν κατόπιν στο αρχαίο θέατρο. Σ’ αυτόν επίσης ορκίστηκαν και οι πληρεξούσιοι της Ε’ Εθνοσυνέλευ¬σης το 1831, μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, οι εργασίες της οποίας συνεχίστηκαν και ολοκληρώθηκαν τελικά στο Ναύπλιο.
ΝΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΥΣΑΣ ή ΚΑΤΑΚΕΚΡΥΜΜΕΝΗΣ
αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου
Ο Ναός της Παναγίας της Πορτοκαλούσας ή Κατακεκρυμμένης ευρίσκεται στη νότια πλευρά της Λάρισας, επάνω στο βράχο. Ονομάστηκε Πορτοκαλούσα, γιατί παλιότερα οι Αργείοι είχαν έθιμο να ρίχνουν μεταξύ τους πορτοκάλια και μάλιστα προς τα νιόπαντρα ζευγάρια την ημέρα των Εισοδίων της Παναγίας, που εορτάζονται στις 23 Νοεμβρίου.
Η Παναγιά λειτούργησε αρχικά ως μοναστήρι και ιδρύθηκε το 1700. Ο ναός της Παναγίας τοποθετείται στο ίδιο σημείο που βρισκόταν και ο Ναός της Ήρας. Η μονή πολύ νωρίς έγινε πλούσια και άκμασε τόσο, ώστε αναφέρεται σε εφημερίδα της Κυβερνήσεως του 1835 ως “χωρίον του Δήμου Αργείων”. Προεπαναστατικά λέγεται πως ηγούμενος της μονής ήταν ο Βενέδικτος (1803) και μετά από αυτόν ο Παρθένιος μέχρι το 1845. Στην ίδια περίοδο, ο παπα -Ανανίας Δαγρές από το Κουρτάκι, λέγεται ότι ήταν ο αξιολογότερος από όλους τους ιερείς που είχαν περάσει από το Ναό. Ο παπα -Ανανίας Δαγρές από το Κουρτάκι άνοιξε το δρόμο που οδηγεί από τις Πορτίτσες στη Μονή και μεγάλωσε το κτιριακό της συγκρότημα. Παρά το ότι η δράση του στην περιοχή ήταν ιδιαίτερα γνωστή, αναγκάστηκε, όμως, από το στρατηγό Τσώκρη, με τον οποίο προφανώς δεν είχε καλές σχέσεις, να εγκαταλείψει το Άργος το 1855 και να μεταβεί σε μοναστήρι της Κοιλάδας. Κατόπιν τούτου, το 1856 η μονή έγινε ενοριακός ναός και παρεκκλήσι του Αϊ – Γιάννη. Το 1906, το Μεγάλο Σάββατο προς Κυριακή του Πάσχα, 4 Απριλίου, καταστράφηκε από πυρκαγιά, που προήλθε πιθανότατα από πυροτέχνημα.
Η μονή συνδέθηκε με διάφορα γεγονότα της προεπαναστατικής και επανα¬στατικής περιόδου. Στο χώρο του Ναού, λειτούργησε το πρώτο σχολείο του Άργους, που ιδρύθη¬κε το 1798 με πρωτοβουλία των Περουκαίων. Εκεί δίδαξε ο Ησαΐας Καλαμαράς από το Αγιονόρι, που ήταν και σχολάρχης την περίοδο 1805-1821, ο ιερομόναχος Νικηφόρος Παμπούκης από τα Καλάβρυτα και οι μοναχοί Ιερεμίας και Ραφαήλ. Το κτίριο εξακολούθησε να λειτουργεί και ως σχολείο ακόμα και μετά το τέλος της Επανάστασης του 1821.
Μετά την ήττα των Ελλήνων στον Ξεριά (25-4-1821) ο άμαχος πληθυσμός κατέφυγε στη Μονή, για ν’ αποφύγει την οργή του Κεχαγιάμπεη. Το 1822, στον χώρο του Ναού λειτούργησε το πρώτο νομισματοκοπείο.
Στο χώρο έχουν βρεθεί και σώζονται πολλά ιερά κειμήλια, ανάμεσά τους είναι μία εικόνα των Εισοδίων της Θεοτόκου (1705) και ένα Ευαγγέλιο έκδοσης Βενετίας (1776).
Ο ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ
Ο περίφημος παλαιός ναός του Αγίου, καταστράφηκε από τους βαρβάρους. Ο σημερινός Μητροπολιτικός Ναός, δεν ηγέρθη στα ερείπια του παλαιού αλλά στη θέση που υπάρχει σήμερα. Ο θεμέλιος λίθος κατετέθη στις 17/7/1959 παρουσία του Βασιλιά Όθωνα από τον επίσκοπο Αργολίδας Γεράσιμο Παγώνη, παρουσία του Όθωνα, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση έριξε στα θεμέλια χρυσά νομίσματα. Για την ανέργεση του οι Αργείοι προσέφεραν για πολλά χρόνια τα αλωνιστικά τους δικαιώματα, δέρματα αμνών, κ.λ.π. Η τελετή εγκαινίων του έγινε από τον ίδιο Επίσκοπο στις 18/4/1965. Ο ρυθμός του είναι Βασιλικός μετά τρούλου και έχει αφιερωθεί ακόμη στον Άγιο Νικόλαο και στον Απόστολο Ανδρέα.
Η μνήμη του Άγιου Πέτρου εορτάζεται στις 3 Μαΐου.
Στις 19 Ιανουαρίου 2008, η πόλη υποδέχθηκε την μετακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Εν Αγίοις Πατρός ημών Πέτρου Αρχιεπισκόπου Άργους του Θαυματουργού, τα οποία θα βρίσκονται πλέον στον Καθεδρικό Ιερό Ναό του Αγίου, στο Άργος. Στις 21 Ιανουαρίου 1421 έγινε η ανακομιδή του Ιερού Λειψάνου καθώς και η μεταφορά του στο Ναύπλιο, και από κει στο Βατικανό, από Λατίνο επίσκοπο (ο Άγιος Πέτρος εκοιμήθη το 925 μ.Χ. και η σορός του ενταφιάστηκε στο ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου).
Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΑΣ
νότια πλευρά της Λάρισας
Το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας, έγινε γυναικείο μοναστήρι το 1972 από μοναχές της γειτονικής μονής, που είναι αφιερωμένη στη Γέννηση του Ιησού Χριστού. Ανάμεσα στα οικήματά του ανήκουν – μαζί με το καθολικό – και ένας ακόμη ναός, στα ανατολικά, αφιερωμένος στην Παναγιά τη Γιάτρισσα, στην Αγία Ειρήνη και στην Αγία Μαρίνα την Αιγυπτία. Σήμερα στη μονή διαμένουν τέσσερις μοναχές με ηγουμένη τη γερόντισσα Μακαρία.
Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
βόρεια κορυφή του βουνού της Λυκώνης, νοτιοδυτικά του κάστρου της Λάρισας
Ιδρύθηκε από την οικογένεια Σαμιώτη το 1952. Σήμερα στη μονή, η οποία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, διαμένουν τέσσερις μοναχές, οι οποίες ακολουθούν το παλαιό ημερολόγιο.
Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΑΡΓΟΣ
νοτιοανατολική πλευρά του εσωτερικού του κάστρου της Λάρισας
Λαϊκές μαρτυρίες αναφέρουν πως ήταν αφιερωμένη στην Παναγιά τη Γιάτρισσα. Η μικρή ερειπωμένη – σήμερα – εκκλησία ανήκει στην βυζαντινή περίοδο του Μανουήλ Κομνηνού.
Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ στο ΚΕΦΑΛΑΡΙ
Ο ναός κτίστηκε την δεκαετία του 1920 με την οικονομική αρωγή των ξενιτεμένων Αργείων. Ο παλαιότερος, είχε καταστραφεί από εκρήξεις αποθηκεμένων πυρομαχικών τα έτη 1862 και 1918. Τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής εκκλησίας, νοτιοανατολικά του ναού, μαρτυρούν την ύπαρξη ζωής στους προηγούμενους αιώνες.
Ο ναός εορτάζει την Παρασκευή της Διακαινησίμου εβδομάδας (Παρασκευή του Πάσχα).
Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΟΓΚΑ
Το χωριό Ζόγκα έγινε γνωστό τα τελευταία χρόνια λόγω του οικοδομικού συγκροτήματος του Αγίου Ιγνατίου, που κτίστηκε από τη μητρόπολη Αργολίδος για να εξυπηρετεί κυρίως συνεδριακές ανάγκες. Από τα τελευταία όμως χρόνια της Τουρκοκρατίας το όνομα του οικισμού είναι στενά συνδεδεμένο με τη σκήτη του Αγίου Νικολάου που υπάρχει στα όρια του. Λίγο πριν το χωριό, στο προσκυνητάρι της Αγίας Παρασκευής, αρχίζει χωματόδρομος που μας ανεβάζει στον Άγιο Νικόλαο, αφού πριν αντικρύσουμε στην αριστερή όχθη της ρεματιάς, φωλιασμένο μέσα στα βράχια, το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής .
Ιερό Προσκύνημα Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου
(Ζόγκα Άργους)
Σύγχρονο κτιριακό συγκρότημα, κτισμένο σε υψόμετρο 350μ., μέσα σε ένα περιβόλι με ελαιόδεντρα. Τόσο το Συνεδριακό Κέντρο, όσο και όλο το Ι. Προσκύνημα στο σύνολό του, με την άριστη υποδομή του, προσφέρεται για την πραγματοποίηση σοβαρών εκδηλώσεων και συνεδρίων.
Κτίτωρ του Ι. Προσκυνήματος είναι ο αγειορίτης Ιερομόναχος π. Ιγνάτιος, αδελφός της εν Άθω Μονής του Οσίου Γρηγορίου, με την ευλογία της οποίας επιδόθηκε στην ανέγερση αυτού (η ανέγερση ξεκίνησε το 1983 και ολοκληρώθηκε σε μία 20ετία).
Αναγνωρίστηκε επίσημα ως Ιερό Προσκύνημα, από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος και, με βάση τον υπ’ αριθμ. 129/1999 Κανονισμό, στο υπ’ αριθμ. 228 φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως της 3ης Νοεμβρίου 1999, διοικείται από 7μελή διαχειριστική Επιτροπή με Πρόεδρο τον εκάστοτε οικείο Μητροπολίτη.
Ναοί που δεν έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέοι :
ΕΚΚΛΗΣΙΑ του ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ
Βρίσκεται στην οδό Αλ. Φλέμινγκ και Τημένου. Είναι βέβαιο ότι κτίστηκε την εποχή του Καποδίστρια.
ΕΚΚΛΗΣΙΑ του ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ
Βρίσκεται στην οδό 4ης Ιανουαρίου 1833 και Καραϊσκάκη. Είναι ιδιωτική και σήμερα ανήκει στην οικογένεια Πέτρου Φλώρου. Όπως έχει γίνει γνωστό, ο ίδιος ο ιδιοκτήτης έχει ζητήσει με αίτησή του να κηρυχθεί διατηρητέο μνη-μείο, για να την προστατεύσει.
ΕΚΚΛΗΣΙΑ της ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
Βρίσκεται στην οδό Καραγιάννη. Σύμφωνα με κάποια παρά¬δοση, ο ημιυπόγειος ναός, που υπήρχε στη θέση του οποίου κτίστηκε ο Αϊ – Γιάννης το 1829, ήταν αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή. Για το λόγο αυτό κτίστηκε μετά η εκκλησία αυτή προς τιμή της Αγίας.
ΕΚΚΛΗΣΙΑ της ΠΑΝΑΓΙΤΣΑΣ
Βρίσκεται στην οδό Καραγιάννη και Φορωνέως. Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής, κτίστηκε προκειμένου να υποκαταστήσει μία μικρότερη εκκλησία της Παναγίας, που βρισκόταν στην ίδια ακριβώς τοποθεσία.
ΕΚΚΛΗΣΙΑ της ΑΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Βρίσκεται στην οδό θεάτρου 18. Κτίστηκε από τον Επαμεινώνδα και την Καλλιόπη Καλλιάρχη το 1903 και ανακαινίστηκε το 1963.
